دیسک گردن چیست؟
دیسک گردن یکی از مشکلات شایع ستون فقرات است که می تواند باعث درد، محدودیت حرکتی و اختلال در فعالیت های روزمره شود. این عارضه معمولا در اثر تغییرات فرسایشی دیسک های بین مهره ای یا بیرون زدگی آن ها ایجاد می شود. گاهی فشار وارد شده به اعصاب گردنی باعث انتشار درد به شانه، بازو و دست می شود. تشخیص به موقع و انتخاب روش درمان دیسک گردن می تواند از پیشرفت علائم جلوگیری کند. امروزه روش های مختلفی در طب فیزیکی برای کنترل درد و بهبود عملکرد بیماران مبتلا به دیسک گردن مورد استفاده قرار می گیرند.
دیسک گردن چیست؟
دیسک گردن به آسیب، فرسودگی یا بیرون زدگی دیسک های بین مهره ای در ناحیه ستون فقرات گردنی گفته می شود. دیسک ها ساختارهایی نرم و انعطاف پذیر هستند که بین مهره ها قرار دارند و وظیفه جذب فشار و تسهیل حرکت گردن را بر عهده دارند. با افزایش سن، کاهش آب دیسک یا وارد شدن فشار و آسیب، ممکن است دیسک دچار تغییر شکل شود. در برخی موارد، مواد داخلی دیسک به سمت بیرون حرکت کرده و به ریشه های عصبی یا نخاع فشار وارد می کنند.
جهت دریافت نوبت معاینه و ویزیت توسط بهترین پزشک طب فیزیکی کرج، فرم زیر را پر کنید
علائم دیسک گردن
علائم دیسک گردن با توجه به محل آسیب، شدت بیرون زدگی و میزان فشار بر اعصاب متفاوت است. برخی افراد فقط درد موضعی دارند، در حالی که در موارد پیشرفته تر علائم عصبی نیز ظاهر می شوند.
- درد و خشکی در ناحیه گردن
- انتشار درد از گردن به شانه و بازو
- احساس گزگز یا مورمور شدن انگشتان دست
- بی حسی در دست یا بازو
- ضعف عضلات دست و بازو
- تشدید درد هنگام چرخاندن یا خم کردن گردن
- کاهش دامنه حرکتی گردن
- سردرد با منشا گردنی در برخی بیماران
علت ابتلا به دیسک گردن چیست؟
دیسک گردن معمولا در نتیجه ترکیبی از افزایش سن، فرسایش تدریجی دیسک ها و عوامل مکانیکی ایجاد می شود. با گذشت زمان، دیسک ها آب و انعطاف پذیری خود را از دست می دهند و احتمال آسیب آن ها افزایش می یابد. نشستن طولانی مدت با وضعیت نامناسب گردن، حرکات تکراری، بلند کردن اجسام سنگین به شکل نادرست، ضربه های ناگهانی و سابقه آسیب گردن نیز می توانند در بروز یا تشدید این مشکل نقش داشته باشند. البته همیشه یک علت مشخص برای ابتلا وجود ندارد.
علائم دیسک حاد گردن
دیسک حاد گردن معمولا با شروع ناگهانی یا تشدید سریع درد و علائم عصبی همراه است. شدت علائم به میزان آسیب و فشار وارد شده بر ساختارهای عصبی بستگی دارد.
- شروع ناگهانی درد شدید در گردن
- انتشار درد به شانه، بازو و دست
- تشدید درد هنگام حرکت دادن گردن
- گرفتگی و اسپاسم عضلات گردن
- احساس سوزش یا تیر کشیدن در دست
- بی حسی ناگهانی یا گزگز انگشتان
- کاهش قدرت عضلات دست و بازو
- محدودیت قابل توجه در حرکت گردن
نکته پزشکی مهم: ضعف عضلانی رو به پیشرفت، اختلال تعادل، مشکل در راه رفتن یا اختلال جدید در کنترل ادرار و مدفوع می تواند نشانه فشار بر نخاع باشد و نیاز به ارزیابی فوری پزشکی دارد.
تشخیص دیسک گردن چگونه است؟
تشخیص دیسک گردن با بررسی شرح حال، معاینه بالینی و در صورت نیاز تصویربرداری انجام می شود. پزشک ابتدا شدت درد، محل انتشار آن و وجود علائم عصبی را ارزیابی می کند. سپس قدرت عضلات، حس اندام ها، رفلکس ها و دامنه حرکتی گردن بررسی می شوند. در صورت وجود علائم پایدار، شدید یا نشانه های درگیری نخاع، ممکن است MRI برای مشاهده دیسک ها، اعصاب و نخاع درخواست شود. عکس رادیوگرافی و در موارد خاص نوار عصب و عضله نیز کاربرد دارند.
روش های جلوگیری از دیسک گردن
اگرچه نمی توان به طور کامل از تغییرات فرسایشی دیسک گردن جلوگیری کرد، رعایت اصول صحیح حرکتی و اصلاح سبک زندگی می تواند خطر آسیب و تشدید علائم را کاهش دهد.
- حفظ وضعیت صحیح گردن هنگام نشستن و ایستادن
- تنظیم ارتفاع مانیتور در راستای چشم
- پرهیز از خم کردن طولانی مدت سر هنگام استفاده از تلفن همراه
- انجام تمرینات تقویتی و کششی مناسب عضلات گردن
- استراحت و تغییر وضعیت بدن در فواصل زمانی منظم
- استفاده از بالش با ارتفاع مناسب هنگام خواب
- بلند کردن اجسام با رعایت اصول صحیح حرکتی
- پرهیز از حرکات ناگهانی و چرخش شدید گردن
- حفظ وزن مناسب و فعالیت بدنی منظم
- جلوگیری از وارد شدن ضربه و فشار غیر ضروری به گردن
درمان دیسک گردن در طب فیزیکی
درمان دیسک گردن در طب فیزیکی با هدف کاهش درد، بهبود عملکرد حرکتی و کاهش فشار بر ساختارهای عصبی انجام می شود. پزشک متخصص با توجه به شرایط بیمار ممکن است از فیزیوتراپی، تمرینات اصلاحی، تقویت عضلات عمقی گردن، اصلاح وضعیت بدن و روش های کنترل درد استفاده کند. درمان های دارویی و تزریقی نیز در صورت نیاز تجویز می شوند. انتخاب روش درمان به شدت علائم و نتایج معاینه بستگی دارد و بسیاری از بیماران بدون نیاز به جراحی بهبود پیدا می کنند.
ازون تراپی در درمان دیسک گردن
ازون تراپی یکی از روش های تزریقی است که در برخی مراکز برای کنترل درد ناشی از مشکلات دیسک گردن پیشنهاد می شود. در این روش، ترکیب اکسیژن و ازون با غلظت مشخص و به روش های مختلف تزریق می شود. با وجود مطرح شدن اثرات ضد التهابی و کاهش درد برای ازون تراپی، کاهش علائم در این بیماران به شدت بیماری آن ها بستگی دارد. این روش درمان استاندارد و قطعی دیسک گردن محسوب نمی شود و باید با ارزیابی دقیق متخصص و بررسی مزایا و خطرات احتمالی انجام شود.
چه زمانی دیسک گردن باید جراحی شود؟
جراحی دیسک گردن معمولا زمانی مطرح می شود که درمان های غیر جراحی نتوانند علائم بیمار را به میزان کافی کنترل کنند یا آسیب عصبی جدی وجود داشته باشد. ضعف عضلانی پیشرونده، فشار قابل توجه بر نخاع و بروز علائم میلوپاتی از مهم ترین دلایل بررسی ضرورت جراحی هستند. اختلال در راه رفتن، کاهش تعادل و مشکلات حرکتی دست ها نیز می توانند نشانه درگیری نخاع باشند. در صورت بروز این علائم، ارزیابی فوری توسط متخصص ستون فقرات ضروری است. تصمیم نهایی برای جراحی بر اساس معاینه، MRI و شرایط بیمار گرفته می شود.
سخن پایانی
دیسک گردن لزوما به معنای محدودیت دائمی حرکتی یا نیاز به جراحی نیست. نکته مهم این است که هرگونه درد گردن را نباید به وجود دیسک نسبت داد؛ زیرا مشکلات عضلانی و مفصلی نیز می توانند علائم مشابهی ایجاد کنند. آگاهی از تفاوت این اختلالات، پرهیز از خوددرمانی و پیگیری درمان زیر نظر متخصص، نقش مهمی در جلوگیری از اقدامات غیر ضروری و حفظ کیفیت زندگی دارد.