پوکی استخوان

پوکی استخوان ، عارضه ای است که به دنبال کاهش تراکم استخوان و کم شدن قدرت استخوان ایجاد می گردد ، این بیماری در مراحل ابتدایی علامت یا نشانه ای از خود بروز نمی دهد و سرعت پیشرفت آن نیز تدریجی می باشد. پوکي استخوان عموما ستون مهره ها ، لگن ، دنده ها و مچ دست را درگیر می کند.

لازم به ذکر است که درمان پوکی استخوان در صورت تشخیص به موقع و مراجعه زود هنگام به پزشک متخصص طب فیزیکی امکان پذیر می باشد.

انواع پوکی استخوان

به طور کلی دو نوع پوکي استخوان وجود دارد :

  1. پوکی استخوان نوع یک : این نوع از پوکي استخوان به دلیل کاهش مقادیر استروژن بدن رخ داده و عموما در میان بانوان ۵۰ الی ۷۰ ساله و به ویژه در سنین یائسگی شایع تر می باشد. در این نوع از پوکي استخوان ، شکستگی ستون فقرات و مچ دست به دلیل کاهش استحکام استخوان های ترابکولار اتفاق خواهد افتاد. این نوع از پوکي استخوان در مراحل ابتدایی قابل تشخیص و پیشگیری می باشد.
  2. پوکی استخوان نوع دو : این نوع پوکي استخوان ، غالبا در سنین بالای ۷۰ سال رواج بیشتری دارد و در میان خانم ها نسبت به آقایان از شیوع بیشتری برخوردار است. در این نوع از پوکي استخوان ، شکستگی مهره ها و لگن در اثر نازک شدن استخوان های ترابکولار و کورتیکال اتفاق می افتد.

پوکی-استخوان

علل ایجاد کننده پوکی استخوان

  • افزایش سن

استخوان های بدن انسان ، مرتبا در حال ساختن و جذب مواد جدید به منظور استخوان سازی هستند ، این اتفاق در سنین جوانی بیشتر می باشد و با افزایش سن و عموما بعد از سن ۳۵ سالگی تدریجا میزان ساخت این مواد و به دنبال آن ، تراکم استخوان ها و نیز استحکام استخوان ها کاهش می یابد.

  • ژنتیک

ژنتیک در ایجاد پوکي استخوان نقش اثرگذاری دارد و به عبارتی می توان گفت که ژنتیک روی ۷۵ درصد از توده استخوانی تاثیر می گذارد.

چنانچه فرد سابقه ژنتیکی در زمینه این بیماری را دارا باشد ؛ باید از طریق ورزش ، رعایت رژیم مناسب غذایی و تست های منظم جهت بررسی توده های استخوانی اقدام به پیشگیری از این بیماری نماید.

  • رژیم غذایی

پوکي استخوان به دلیل عادات نادرست غذایی و کاهش یا عدم مصرف مواد غذایی حاوی کلسیم و ویتامین D بروز می نماید. بنابراین نباید از تاثیر کلسیم بر پوکی استخوان غافل شد.

  • مصرف برخی داروها

مصرف داروهایی ؛ از جمله داروهای حاوی کورتیواستروئید و هپارین و فنی توئین ممکن است منجر به ابتلا به پوکي استخوان شوند ، بنابراین شاهد افزایش پوکي استخوان در افراد مبتلا به سرطان که تحت شیمی درمانی هستند می باشیم.

  • ابتلا به برخی بیماری ها

ابتلا به بعضی از انواع بیماری ها نظیر بیماری های گوارشی ، روماتیسم مفاصل ، کم کاری تیروئید ، پرکاری غده پاراتیروئید ، سرطان سینه در خانم ها ، سرطان پروستات در آقایان ، کاهش هورمون تستوسترون در آقایان ، نارسایی مزمن کبد ، سکته مغزی ، بی اشتهایی و غیره احتمال ابتلا به پوکي استخوان را افزایش می دهند.

علائم پوکی استخوان

بدن به منظور برخورداری از انرژی لازم ، بهبود توده طبیعی خون و عملکرد عضلات نیاز به مصرف روزانه کلسیم به میزان کافی دارد.

بدیهی است بدن در صورت مواجهه با کمبود کلسیم در معرض ابتلا به پوکي استخوان قرار می گیرد و این مسئله موضوعی بسیار نگران کننده می باشد.

پوکی استخوان

علائم کمبود کلسیم

  • احساس خستگی بیش از حد

کلسیم ؛ انرژی غذای مصرفی ما را آزاد می‌ کند ، بنابراین چنانچه میزان مصرف کلسیم در برنامه غذایی شما ناچیز است یا اصلا از آن استفاده نمی کنید ، به احتمال زیاد بیش از حد ممکن احساس خستگی می نمایید.

توجه داشته باشید یکی از فاکتورهای موثر در ایجاد حس خستگی مفرط در خانم های باردار ، کمبود کلسیم می باشد.

حال از آن جا که استخوان ‌های جنین در رحم مادر روند سخت شدن را طی می ‌کند ، در صورت عدم دریافت کلسیم کافی توسط جنین ممکن است کودک در آینده با مشکلات و اختلالات استخوانی روبرو شود.

به توصیه پزشکان ، خانم های شیرده باید به میزان بیشتری کلسیم مصرف کنند ؛ یعنی حدودا ۲ برابر بیشتر از کلسیم مصرفی روزانه که بزرگسالان به مصرف می رسانند.

  • تلاش برای تناسب اندام

برخی افراد به منظور دستیابی به اندامی مناسب ، مصرف مواد لبنی حاوی چربی زیاد را از برنامه غذایی خود حذف می کنند.

بنابراین در این جا بیان این نکته بسیار مهم حائز اهمیت است که بهبود عملکرد عضلات و نیز ضربان قلب به صورت طبیعی مستلزم استفاده از شیر و پنیر سرشار از کلسیم می باشد.

کلسیم ، عنصری اثرگذار جهت انعقاد خون می باشد ؛ لذا در صورت برخورداری بدن از کلسیم کافی ، چنانچه بریدگی در بدن رخ دهد پلاکت های خونی به صورت خودکار لخته شده و از ادامه خونریزی پیشگیری به عمل می آورند.

از این رو در صورت عدم مصرف کافی کلسیم ، بدن با کمبود کلسیم مواجه می شود و این مسئله منجر به دشواری مسیر رسیدن به تناسب اندام خواهد شد و همچنین در صورت بروز بریدگی جزئی در بخشی از بدن ، قطعا در آن ناحیه خونریزی شدید رخ خواهد داد.

  •  افزایش احتمال شکستن استخوان‌ های بدن

طبیعتا فقدان تراکم استخوان ها و به دنبال آن رویارویی با پوکي استخوان ، امری است که با افزایش سن بروز می نماید.

چنین وضعیتی در اثر از دست دادن میزان کلیسم ذخیره شده بدن به وقوع می پیوندد.

در این میان بانوان یائسه به دلیل این که با کاهش سطح استروژن ( هورمون حفاظت کننده و نگهدارنده استخوان ها ) مواجه هستند ، بیش از سایرین در معرض ابتلا به پوکي استخوان قرار دارند.

از این حیث باید گفت که متاسفانه شکستگی استخوان ها حتی در صورت کمترین میزان آسیب دیدگی در میان زنان میانسال بسیار مشهود است.

پوکی استخوان

تشخیص پوکی استخوان

منظور از پوکي استخوان ، کاهش حجم توده استخوانی و افزایش احتمال شکنندگی استخوان حتی در اثر کوچک ترین ضربات می باشد.

پوکي استخوان ، در عمده موارد از طریق رادیوگرافی ساده به وضوح قابل تشخیص می باشد.

البته لازم به ذکر است در صورتی در این رادیوگرافی ، امکان تشخیص پوکي استخوان وجود خواهد داشت که بیش از ۳۰ درصد تراکم استخوان تقلیل یافته باشد.

لذا از رادیوگرافی ساده ، نمی توان در راستای تشخیص دقیق پوکي استخوان و سنجش میزان تراکم استخوان استفاده کرد.

در حال حاضر ، به منظور ارزیابی و سنجش میزان تراکم استخوان ؛ غالبا از روش DXA استفاده می گردد که طی آن فرد در معرض اشعه ایکس ( با دوز پایین ) قرار می گیرد و مدت زمان انجام آن تقریبا ۵ الی ۱۵ دقیقه می باشد.

تست سنجش تراکم استخوان DXA ؛ برای چه افرادی ضروری می باشد ؟

عموما در افراد ذیل نیاز به بررسی میزان تراکم استخوان وجود دارد :

  1. کلیه بانوانی که بیش از ۶۵ سال سن دارند.
  2. خانم های زیر ۶۵ سال که شانس ابتلا به پوکي استخوان در آن ها وجود دارد.
  3. خانم های یائسه ای که با شکستگی اندام روبرو شده اند.

پیشگیری از پوکی استخوان

افزایش توده استخوانی در جوانی ، از موثرترین و کارآمدترین راهکارهایی است که به کاهش احتمال ابتلا به پوکی استخوان در میانسالی منتج می گردد.

همچنین لازم به ذکر است که مصرف کلسیم و ویتامین D در جوانی ، نیز از جمله عواملی به شمار می رود که تا حدود قابل توجهی از ابتلا به پوکي استخوان در سنین پیری پیشگیری به عمل خواهد آورد.

از دیگر مواردی که با توجه به آن می توان احتمال ابتلا به پوکي استخوان در سنین بالا را کاهش داد ، باید به انجام تحرک بدنی کافی و ورزش اشاره نمود.

توجه نمایید که موارد فوق الذکر می توانند به میزان چشمگیری در بالا بردن سطح سلامت بدن و افزایش المان های مطلوب ، جهت جلوگیری از ابتلا به پوکی استخوان کمک کننده باشند.

سخن آخر

در خاتمه به جرات می توان عنوان داشت که مصرف کلسیم به صورت روزانه و به میزان کافی ، می تواند بدن را از بروز خطرات احتمالی پوکی استخوان و غیره در آینده ایمن نگاه دارد.

درباره drfarzampour

پاسخ بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

  • شانزده − هشت =

 
Visit Us On TwitterVisit Us On FacebookVisit Us On Google PlusVisit Us On Instagram